X
تبلیغات
دلواپسی های یک مشاهده گر
مشاهده هایی از باغچه کشور همسایه
قبل از شروع

شاید بعضی خرده بگیرند که به جای پرداختن به بافت قدیمی تبریز به سراغ کوی ولی عصر رفتم.  کتابی با نام شهر من ،تبریز توسط آقای بهروز خاماچی منتشر شده است که حاوی شرح نقاط تاریخی تبریز است.کتاب جامعی است و اکثر موضوعاتی را که می خواستم بنویسم را نویسنده شرح داده اند از جمله:کنسولگری آمریکا،راسته کوچه،چرنداب و ... . عکس های بی نظیری هم دارد که از آرشیو آقای جدید الاسلام است. آقای خاماچی قبل از بازنشستگی معلم من بود و حق استادی بر گردن من دارد. برای آشنایی با تاریخ تبریز به تمام دوستان و علاقمندان توصیه می کنم این کتاب را تهیه کنند.   برای بسیاری از کسانی که به تبریز سفر می کنند،کوی ولی عصر جالب است. بهتر دیدم درباره اش بنویسم تا با نظرات دوستان به تاریخ درستی از کوی ولی عصر برسیم. 

کوی ولی  عصر در شرق تبریز واقع شده است،چهل سال پیش زمین هایی با قیمت نازل بود. قسمتی از آن را دره ای بزرگ تشکیل می داد. اگر اشتباه نکرده باشم باریش کندی آن جا بود (مطمئن نیستم)

طرح کوی ولیعهد،پیش به سوی تبریز نو 

ثروتمند معروف تبریزی مرتضی خویی تمام آن زمین ها را خرید و برای این که بتواند با قیمت مناسب بفروشد طرح و نقشه یک کوی را ریخت.  تمام خیابان ها و فلکه بازار و تک تک کوچه های امروزی کوی ولی عصر قبل از انقلاب نقشه اش داده شده است.بعد از انقلاب ادامه طرح دقیقا از روی آن نقشه ساخته شد.  حتی ساختمان فعلی دادگستری به همین منظور در نقشه پیش بینی شده بود. 

قرار بود زمین ها را متری ۱۰ تومان به فرهنگیان فروخته شود. یک قسمت را به دانشگاه برای خوابگاه ، قسمتی را به مخابرات و زمینی را برای اداره برق واگذار کرد.  دره بزرگ را با خاک نرم پر کرد و تند و تند فروخت. حالا آن زمینها نشست کرده است!    اگر طرح با وقوع انقلاب اسلامی برخورد نمی کرد، بیشتر ساکنان آن زمین ها  فرهنگیان و کارمندان بودند.  کوی،کوی ولیعهد  نام گرفت.  کوی یکی زیباترین نقاط تبریز بود،صبح ها کوههای تبریز و هوای خنک سحرگاهی انسان را سر مست می کرد. تمام مسیر سر بالایی باغ بود.مثلا ورودی کوی که امروز مجسمه استاد شهریار قرار دارد،باغ انجیر بود!

طرح کوی ولیعهد،طرحی مدرن برای تمرکز زدایی از نقاط مرکزی شهر و طرحی نو برای شهر تبریز بود. پیروزی انقلاب اسلامی نه تنها رشد کوی را متوقف نکرد بلکه کوی به جایی تبدیل شد که حتی در خواب طراح اولیه اش نمی گنجید!   بعد از انقلاب نام کوی به کوی ولی عصر تغییر یافت. 

کوی ولی عصر 

شهر تبریز که در پیروزی انقلاب نقش به سزایی داشت،بعد از انقلاب هم نقش مهمی از لحاظ تاریخی و سیاسی یافت. متاسفانه فعالیت گروهک ها،مجاهدین خلق و ترور های سالهای اول شرایط ناامنی را بر کشور حاکم کرده بود،تبریز هم از این قاعده مستثنی نبود. 

همه به حاشیه شهر رفتند،ثروتمندان و قسمتی از طبقه متوسط به کوی ولی عصر رفتند. پدیده جدید و قشر خاصی در فرهنگ شهرنشینی تبریز به وجود آمد. بی حجابی و جو اولیه کوی به حدی بود که امام جمعه تبریز  در نماز جمعه،کوی ولی عصر را اسراییل کوچک نامید. در طول این سی سال اخیر  کوی ولی عصر تبدیل به طبقه خاصی شده است.در دهه شصت  فلکه بازار ولی عصر پر از مغازه های لباس زنانه و مردانه وارداتی شد. به طوری که زمانی برای خرید از اقصی نقاط تبریز همه به این مغازه ها می رفتند. البته چند سالی است که فروغ گذشته را ندارد و این بار مردم ولی عصر به بازار ارک برای خرید می روند!

فلکه بازار عصر ها پاتوق جوانها شده بود. زمانی در سالهای ۸۰ کار به جایی رسیده بود که از تجمع جوانها نمی شد، قدم از قدم برداشت. کار خاصی نمی کردند،فقط دور می زدند!  خیابان مشرف به فلکه را یکبار بستند و سنگفرش کردند که به شانزه لیزه معروف شده بود. در چند سال اخیر دوباره خیابان شد. حالا هم فلکه را بسته اند تا کسی دور نزند. فکر کنم تا چند وقت دیگر مین ضد نفر دور فلکه بچینند!.

سالهای رشد

در دوره سالهای سازندگی، تبریز که قرار بود نگین ایران شود،به سرعت رشد کرد و شهر رنگ تازه ای به خود گرفت. کوی ولی عصر هم از این تغییرات و نوزایی به بی نصیب نماند.

در سالهای هفتاد که غیر انتفاعی ها ظهور کردند،کوی به محلی برای غیرانتفاعی ها تبدیل شد. هر کسی خانه ای اجاره و مدرسه اش کرد!  این غیرانتفاعی ها بیشتر راهنمایی و دبیرستان بودند،حضور این همه نوجوان مدرسه ای چهره کوی را دگرگون کرد. ساعات ظهر کوی ترافیک عجیبی پیدا کرد و این قصه هنوز ادامه دارد.  دانشگاه آزاد دفتر مرکزی ، آزمایشگاه های پزشکی،کارگاه های فنی و برخی واحد هایش را موقتا به کوی برد.    کلاس کنکور ها در اخر دهه هفتاد در کوی ظهور کردند. کلاس زبان معروف گلدیس شعبه اش را به کوی آورد.  به همه این ها شیرینی سراها،موبایل فروشی های معروف و فانتزی فروش ها را اضافه کنید که تا پایان این دهه در کوی ظاهر شدند. کوی ولیعصر به جایی تبدیل شد که  سازندگانش در خواب هم نمی دیدند!

بافت فرهنگی کوی

عده ای می گویند کوی محل نوکیسه ها و تازه به دوران رسیده هاست. عده ای از ساکنان قدیم می گویند ساکنان جدید بافت را بهم زده اند. در مجموع باید کوی را ترکیبی از این دو نسل بدانیم. فرهنگ ساکنان با فرهنگ تبریزی ها متفاوت است. دلایلش در این بحث نمی گنجد. کوی، بچه ولیعصر بودن را به فرهنگ تبریز وارد کرد. در کنار بچه شهناز و گجیل و گیخ متری و پاساژ قاباقی!    جوانها در کوی کورس می گذارند و ویراژ می دهند البته انصافا رانندگی شان از بیشتر نقاط ایران بهتر است!   

آینده کوی ولیعصر

خانه های بسیار زیبایی در کوی ولیعصر ساخته شده است،قیمت زمین و خانه به قدری بالا رفته است که قیمت یک خانه سر به میلیارد می زند یعنی چند برابر کل بودجه ای که در دهه پنجاه برای ساختش پیش بینی شده بود. همچنان کوی ولیعصر به رشد عرضی و طولی اش ادامه می دهد!  

مطلب بعدی: بازار ارک

+ چهارشنبه بیستم شهریور 1387 11:26 PM ارگون |